Ortognatyka a bezdech senny (OSAS) – kto powinien się zbadać?

Bezdech senny to poważne i często niewłaściwie diagnozowane zaburzenie oddychania, które może mieć realny wpływ na jakość życia, koncentrację, a nawet zdrowie serca i mózgu. Często kojarzony z nadwagą i chrapaniem, bezdech senny (czyli obturacyjny bezdech senny – OSAS) ma również związek z budową twarzoczaszki i zgryzem. Dlatego coraz częściej pacjenci trafiają do chirurga szczękowo-twarzowego lub ortodonty nie tylko z powodów estetycznych, ale również z objawami związanymi z zaburzonym oddychaniem w nocy.

Czy ortognatyka może pomóc w leczeniu bezdechu sennego? Dla kogo to rozwiązanie będzie odpowiednie? Sprawdźmy.

OSAS (z ang. Obstructive Sleep Apnea Syndrome) to zaburzenie oddechu, objawia się wielokrotnym zatrzymaniem oddechu podczas snu. Powodem jest,  zapadanie się tkanek miękkich w obrębie gardła i górnych dróg oddechowych. W czasie epizodu bezdechu mózg chwilowo przerywa sen, aby wznowić oddech – często bez pełnego wybudzenia pacjenta.

Objawy najczęściej zgłaszane przez pacjentów to:

• głośne i przerywane chrapanie,
• poranne bóle głowy,
• suchość w ustach po przebudzeniu,
• nadmierna senność w ciągu dnia,
• problemy z koncentracją i pamięcią,
• uczucie duszności w nocy.

Powyższe objawy spowodowane są spadkiem nasycenia krwi tlenem tzn. saturacją O₂. Jest to wykrywane w badaniu polisomnograficznym. 

Nieleczony bezdech senny zwiększa ryzyko nadciśnienia tętniczego, udaru mózgu, zawału serca, a także pogarsza jakość życia i może prowadzić do depresji.

U części pacjentów przyczyną OSAS nie jest wyłącznie nadwaga czy wiotkość tkanek gardła. Problem może wynikać z niewłaściwej budowy kostnej szczęki i żuchwy, w której przestrzeń dla dróg oddechowych może być ograniczona.

Najczęściej obserwowane cechy to:

• tyłożuchwie – cofnięta żuchwa powoduje, że język opada do tyłu i blokuje drogi oddechowe,
• hipoplazja szczęki – zbyt mała górna szczęka skutkuje zwężeniem przestrzeni nosowo-gardłowej,
• zgryz głęboki lub otwarty – wpływa na ustawienie języka i napięcie mięśni,
• niedorozwój środkowej części twarzy – szczególnie u pacjentów z zespołami genetycznymi lub przebytymi urazami.

W takich przypadkach leczenie ortognatyczne może trwale poszerzyć górne drogi oddechowe, poprawiając jakość snu i zmniejszając objawy bezdechu.

Chirurgia ortognatyczna w kontekście bezdechu sennego skupia się na operacjach, które zwiększają objętość przestrzeni powietrznej w gardle. Najczęściej wykonuje się:

• dwuszczękową osteotomię (MMA – maxillomandibular advancement) – czyli jednoczesne wysunięcie szczęki i żuchwy do przodu,
• osteotomię żuchwy (BSSO) – gdy głównym problemem jest cofnięta żuchwa,
• zabiegi towarzyszące – jak plastyka podniebienia, usunięcie migdałków czy korekta przegrody nosowej (w zależności od potrzeb).

Badania pokazują, że operacje MMA są jedną z najskuteczniejszych metod leczenia bezdechu sennego u pacjentów ze wskazaniami kostnymi – skuteczność sięga nawet 90%.

Jeśli cierpisz na objawy bezdechu sennego, a dotychczas stosowane  leczenie zachowawcze nie przyniosło poprawy,  warto rozważyć konsultację z chirurgiem szczękowo-twarzowym, szczególnie jeśli:

• masz cofniętą brodę i/lub żuchwę,
• masz wąską twarz i zgryz krzyżowy,
• przebywasz leczenie ortodontyczne, ale objawy OSAS się utrzymują,
• jesteś szczupły, a mimo to chrapiesz i masz spadki saturacji,
• budzisz się z uczuciem duszności lub nie wysypiasz się mimo długiego snu,
• chcesz znaleźć trwałą alternatywę dla maski CPAP.

W naszej klinice wykonujemy pełną diagnostykę 3D – tomografię CBCT oraz współpracujemy z laryngologami, aby dokładnie ocenić, czy leczenie ortognatyczne może być skuteczną formą terapii.

Bezdech senny to problem, który może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Jeśli jego przyczyną są zaburzenia anatomiczne w budowie szczęki i żuchwy – chirurgia ortognatyczna może okazać się skutecznym i trwałym rozwiązaniem.

Nie czekaj, aż objawy się pogłębią. Umów się na konsultację i sprawdź, czy możesz oddychać swobodnie nie tylko w dzień, ale i w nocy.